Jak ustalić nierówne udziały w majątku wspólnym?

Przepisy Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego stanowią, że co do zasady oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym. Bardzo często zdarza się jednak, że w nierównym stopniu przyczyniali się oni do jego budowania. W razie rozstania i podziału majątku rodzi to w pełni uzasadnione pytanie: czy małżonek, który w mniejszym stopniu przyczynił się do powstania takiego majątku, powinien otrzymać jego połowę – w istocie kosztem drugiego małżonka?

Jakie są ważne powody do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym?

Aby skutecznie żądać ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym małżonków, poza wykazaniem nierównego stopnia przyczynienia się do budowy majątku, należy dowieść, że przemawiają za tym „ważne powody”. Ustawodawca nie stworzył katalogu obiektywnych kryteriów, które miałyby o tym decydować, posługując się pojęciem niedookreślonym. Powyższe powoduje, że każda sprawa musi być oceniana indywidualnie, przede wszystkim przy uwzględnieniu zasad współżycia społecznego i ogólnego poczucia sprawiedliwości.

Sąd Najwyższy stoi na stanowisku, że także zachowania niemajątkowe – jak alkoholizm, przemoc czy rażące zaniedbania – mogą stanowić „ważne powody” w rozumieniu art. 43 § 2 k.r.o., jeśli wpływają na wspólne życie i gospodarowanie majątkiem (postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Cywilna z 29 maja 2025 r., sygn. akt I CSK 3864/24). Należy pamiętać, że ważne powody powinny być powiązane z winą za nieprzyczynianie się do powstania majątku wspólnego lub przyczynianie się w mniejszym stopniu, niż wynikało to z możliwości danego małżonka. Ważne powody mogą odnosić się także do sfery zarządzania majątkiem, w szczególności trwonienia majątku przez jednego małżonka – np. poprzez hazard.

W jaki sposób i kiedy zgłosić żądanie ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym?

Wniosek o ustalenie nierównych udziałów zwykle zgłasza się na etapie postępowania o podział majątku wspólnego. Najlepiej sformułować takie żądanie już we wniosku o podział majątku wspólnego lub w odpowiedzi na wniosek drugiej strony. Osoba domagająca się ustalenia nierównych udziałów musi udowodnić zarówno nierówny stopień przyczynienia się do budowy majątku wspólnego, jak i wystąpienie ważnych powodów. Już na tym etapie należy precyzyjnie określić żądanie, czyli wskazać jak mają kształtować się nierówne udziały (np. ułamkowo lub procentowo).

Są to niezwykle wymagające postępowania sądowe, a właściwa strategia, ustalona już na samym początku sprawy, niejednokrotnie determinuje jej pozytywny finał.

Jeśli zastanawiasz się, czy masz podstawy do ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym, zapraszam do bezpośredniego kontaktu z moją kancelarią. Przeanalizuję Twoją sprawę i pomogę Ci zabezpieczyć Twoje interesy majątkowe.